De grote AI-race: wie wint de consument?

De zesde editie van a16z's Top 100 Gen AI-lijst laat zien dat het speelveld kantelt en de strijd om jouw standaard-AI pas begonnen is.

Drie jaar geleden publiceerde a16z voor het eerst een lijst van de meestgebruikte generatieve AI-tools. Destijds was het simpel: ChatGPT, Midjourney en Character.AI waren duidelijk AI-first. De rest van de softwarewereld keek nog toe.

Die scheiding bestaat niet meer.

CapCut heeft 736 miljoen maandelijkse mobiele gebruikers dankzij AI-functies als achtergrondverwijdering en automatische ondertiteling. Canva bouwde zijn groeimotor volledig rond AI-tools. En bij Notion is het aandeel betalende klanten dat AI-functies afneemt in één jaar gestegen van 20% naar meer dan 50%.

Vanaf deze editie telt a16z daarom niet alleen AI-native producten, maar élk consumentenproduct waar generatieve AI een kernonderdeel van de ervaring is geworden. Het resultaat is een eerlijker beeld van hoe mensen AI écht gebruiken.

Dit zijn de belangrijkste inzichten.

ChatGPT domineert, maar het gat wordt kleiner

ChatGPT is nog steeds veruit het grootste AI-consumentenproduct ter wereld. Op het web is het 2,7 keer zo groot als nummer twee Gemini. Op mobiel 2,5 keer. Het aantal wekelijkse actieve gebruikers groeide het afgelopen jaar met 500 miljoen naar 900 miljoen — meer dan 10% van de wereldbevolking.

Maar de concurrentie komt eraan.

Claude groeit in betaalde abonnees met ruim 200% op jaarbasis. Gemini met 258%. En zo'n 20% van de wekelijkse ChatGPT-webgebruikers opent in dezelfde week ook Gemini. Multi-tenanting is de nieuwe norm.

Wat veranderde er? De concurrenten leverden. Google scoorde met Nano Banana (200 miljoen gegenereerde afbeeldingen in één week) en Veo 3, breed gezien als het doorbraakmoment voor AI-video. Anthropic verdubbelde de inzet op de poweruser met Claude Code, Cowork en integraties in Chrome, Excel en PowerPoint.

ChatGPT heeft nog altijd de hoogste sessiefrequentie per gebruiker, namelijk 1,3 keer hoger op desktop, 2,2 keer hoger op mobiel. Maar Gemini stijgt gestaag.

De retentie van betaalde gebruikers is bij beide platforms indrukwekkend. Na twaalf maanden betaalt bij ChatGPT nog zo'n 65% van de Amerikaanse abonnees. Bij Gemini rond de 57%.

De app store als slagveld

De volgende laag van lock-in is de app-omgeving. ChatGPT en Claude hebben allebei ecosystemen gelanceerd waarmee gebruikers workflows bovenop de assistent bouwen, denk aan koppelingen met je agenda, e-mail en CRM. Zodra je dat hebt ingericht, stijgen de switchkosten dramatisch.

De richtingen lopen al uiteen.

ChatGPT heeft meer dan 220 apps in 13 categorieën. Claude heeft circa 160 gecureerde connectors plus zo'n 50 community MCP-servers. Slechts 41 apps komen in beide voor. Vrijwel uitsluitend de universele productiviteitstools als Slack, Notion, Figma en Gmail.

Daarbuiten? Totale divergentie.

ChatGPT heeft 85+ apps in Travel, Shopping, Food, Health en Entertainment. Denk aan Expedia, Instacart, Zillow, MyFitnessPal. Het is de meest agressieve poging van een AI-bedrijf om een super-app te worden.

Claude richt zich op de professional: financiële dataterminals (PitchBook, FactSet), developer-infra (Sentry, Supabase, Snowflake) en medische tools (PubMed, Benchling).

Sam Altman wil ChatGPT positioneren als het startpunt voor alles inclusief een "Sign in with ChatGPT" identiteitslaag. Anthropic lijkt te wedden op de AI-poweruser die bereid is direct te betalen.

Als de AI-assistent niet alleen een chatvenster wordt maar een besturingssysteem, lijkt deze race minder op de zoekoorlog (één winnaar met 90%) en meer op de strijd tussen iOS en Android — twee platformen met totaal verschillende filosofieën die allebei ecosystemen van een biljoen dollar bouwden.

De wereld splitst in drie AI-ecosystemen

Geografisch valt de AI-markt uiteen in drie blokken.

De westerse tools, zoals ChatGPT, Claude, Gemini en Perplexity delen nagenoeg dezelfde gebruikersbasis: de VS, India, Brazilië, het VK en Indonesië. Geen van hen heeft noemenswaardige traction in China of Rusland.

DeepSeek is het enige product dat de grens overbrugt. Het verkeer verdeelt zich over China (33,5%), Rusland (7,1%) en de VS (6,6%).

Rusland is inmiddels een derde pool geworden. Yandex Browser met ingebouwde AI-assistent Alice bereikte 71 miljoen maandelijkse actieve gebruikers. Sber's GigaChat debuteerde op de weblijst. Sancties creëerden het gat, lokale producten vulden het binnen twee jaar.

Op basis van AI-adoptie per hoofd van de bevolking scoort Singapore het hoogst, gevolgd door de VAE, Hong Kong en Zuid-Korea. De VS, het land dat de meeste van deze producten voortbracht, staat pas op plek 20.

Creatieve AI-tools: van standalone naar ingebouwd

Midjourney, DALL-E en Stable Diffusion waren de producten die de eerste lichting gebruikers kennis lieten maken met generatieve AI. Alle drie verschenen vóór ChatGPT. In de eerste editie van deze lijst waren zeven van de negen creatieve tools beeldgeneratoren.

Drie jaar later zijn er nog maar drie over.

Maar het totaal aantal creatieve tools op de lijst bleef gelijk. Het verschil: video, muziek en spraak vulden de plekken die beeldgeneratie achterliet.

Het beeldverhaal is er een van bundeling. Nu de native beeldmodellen van ChatGPT en Gemini goed genoeg zijn, ligt de lat voor standalone producten veel hoger. Midjourney stond in de eerste editie in de top 10, nu op plek 46.

Bij video zit de meeste beweging. Kling AI, Hailuo en PixVerse bouwden echte tractie op, met Chinese modellen consistent aan kop in output kwaliteit.

Opvallend afwezig op de mobiele lijst: Sora. OpenAI lanceerde versie 2.0 in september 2025 als standalone app. Het stond twintig dagen bovenaan de App Store en bereikte sneller een miljoen downloads dan ChatGPT. Maar daarna daalde het. Sora slaagde er niet in om viraal te blijven als sociale app. Toch telt SensorTower nog ruim 3 miljoen dagelijkse actieve gebruikers.

Muziek en spraak blijken het meest verdedigbaar. Suno behield zijn plek op #15. ElevenLabs staat daarnaast tot nu toe in élke editie sinds september 2023. Stemklonen en dubbing zijn te specialistisch om als bijzaak te worden ingebouwd.

Agents: van 'buzzword' naar werkelijkheid

Buzzword, zo'n lekker typisch AI woord, maar Agents waren het eerst wel.

De verschuiving naar agentische AI begon vorig jaar met vibe coding. Lovable, Cursor en Bolt verschenen op de lijst van maart 2025 als producten die niet alleen antwoorden gaven, maar dingen bouwden namens de gebruiker.

Die trend houdt aan. Het gecombineerde webverkeer naar de top vijf vibe-codingplatformen is gegroeid van 20 miljoen naar ruim 85 miljoen per maand, ook al vlakt de groei af.

Maar de echte doorbraak van 2026 zijn de horizontale agents.

OpenClaw, een open-source project van de Oostenrijkse ontwikkelaar Peter Steinberger, ging in januari van zij-project naar 68.000 GitHub-sterren en brede media-aandacht. Het is een lokaal draaiende AI-agent die verbinding maakt met je berichten-apps en meerstaps-taken uitvoert namens jou.

In maart werd het het project met de meeste sterren op GitHub ooit, boven React en Linux.

Toch is OpenClaw nog niet klaar voor de mainstream. Je hebt Terminal-kennis nodig om het op te zetten. De bezoeken aan de signup-pagina zijn na de initiële piek vrij vlak gebleven.

OpenAI nam OpenClaw in februari 2026 over — wat wijst op een toegankelijkere versie in de nabije toekomst.

Naast OpenClaw maakten ook Manus (overgenomen door Meta voor zo'n 2 miljard dollar) en Genspark (300 miljoen Series B, 100 miljoen ARR) de lijst. Beide platforms laten consumenten open taken overdragen, zoals onderzoek, spreadsheetanalyses of presentaties die de AI end-to-end afhandelt.

Conclusie

De zesde editie van deze lijst toont een kantelpunt. AI is niet langer een bestemming, maar het wordt een laag in alles wat we doen.

ChatGPT domineert nog steeds, maar de concurrentie groeit sneller. De strijd gaat niet meer alleen om het beste model, maar om wie het beste ecosysteem bouwt. En terwijl ChatGPT mikt op de super-app voor iedereen, graaft Claude zich in bij de poweruser en de developer.

Ondertussen verschuift het gebruik zelf. De belangrijkste AI-groei van het afgelopen jaar vond plaats in producten die niet eens in web- of app-statistieken verschijnen: Claude Code (1 miljard dollar ARR in zes maanden), AI-browsers, desktop-agents en tools ingebouwd in Excel, Chrome en Gmail.