Je bedrijf zelfsturend maken dankzij AI, kan dat?

Vorige week werden weer een paar contracten verlengt van mijn medewerkers. Gisteravond las ik een interview met Amjad Masad, de CEO van Replit, die vertelt dat hij bouwt aan wat hij de self-driving company noemt. Een bedrijf dat zichzelf grotendeels bestuurt. Zijn engineers kijken naar eigen zeggen pas naar de code op het moment dat die gedeployed wordt. Een interne bot fungeert als, in zijn woorden, het brein van het bedrijf. En een CEO is volgens hem vooral een glorified router, waarvan het routeren zo veel mogelijk geautomatiseerd hoort te worden. Moeilijke woorden voor het feit dat hij alleen kijkt wat er gebeurd en waar hij moet bijsturen

Dat las ik dus met in mijn gedachten dat ook ik mijn bedrijf groei met mensen, maar ook zeker met technologie. Het zette me aan het denken over wat wij de afgelopen twee en een-half jaar hebben gedaan zonder er ooit een naam aan te hangen.

Want wij groeien nog steeds in mensen. Alleen groeit het werk dat we aankunnen een stuk harder dan de personeelslijst.

TL;DR

Replit ging van 2,8 miljoen dollar omzet over heel 2024 naar een bedrijf dat zegt op koers te liggen voor een miljard dollar ARR eind dit jaar, met in maart een ronde van 400 miljoen bij een waardering van 9 miljard. De opvallendste claim is niet die waardering maar een interne: engineers zouden in zes maanden bijna drie keer zoveel code per persoon live zetten, zonder dat de kwaliteit inzakte. Replit zegt daarnaast eigen softwarecontracten op te zeggen en de meeste analytics-leveranciers te vervangen door tools die medewerkers zelf bouwen. Masad is eerlijk over de keerzijde: bedrijven worden kleiner, er komen ontslagen, honderd procent zeker, en hij noemt het wreed om vijftigers te vertellen dat ze zich maar moeten omscholen.

De winst zit niet in minder mensen, maar in wat dezelfde mensen aankunnen. Wij zitten nu op tien en nemen nog steeds aan.

Van 2,8 miljoen naar een miljard, of in elk geval bijna

Even de cijfers, want die zijn absurd genoeg om apart te noemen. Replit begon in 2016 als een website waar beginners code konden draaien in hun browser zonder iets te installeren. Masad startte het met zijn vrouw, de ontwerper Haya Odeh. Hij groeide op in Amman, verkocht als tiener software voor het beheren van internetcafés, was founding engineer bij Codecademy en runde daarna de JavaScript-infrastructuur bij Facebook.

Vandaag typ je een zin en doet een agent de rest: ontwerpen, schrijven, testen, deployen, hosten. In maart haalde het bedrijf 400 miljoen dollar op bij een waardering van 9 miljard. Drie keer zoveel als een halfjaar eerder. Meer dan 50 miljoen mensen bouwen er iets, waaronder 85 procent van de Fortune 500.

En dan de omzet. Over heel 2024: 2,8 miljoen dollar. Nu zegt het bedrijf op koers te liggen voor een miljard ARR eind dit jaar. (Let op: het miljard is nog een prognose.)

Masad haat trouwens de term vibe coding, terwijl dat precies is wat ze doen. Vind ik grappig.

Drie keer zoveel code per engineer. (zeggen ze zelf)

Replit’s engineers zouden in zes maanden tijd bijna drie keer zoveel code per persoon “shippen”, terwijl de codekwaliteit gelijk bleef. Oorzaak: agents die door het hele bedrijf zijn uitgerold.

Mooi getal. Ook een getal van het bedrijf zelf, over het bedrijf zelf, dat toevallig agents verkoopt. Er is geen onafhankelijke benchmark die dit bevestigt. En code “shippen” is sowieso een van de makkelijkste dingen om te laten stijgen en een van de moeilijkste om aan waarde te koppelen. Drie keer zoveel regels code kan drie keer zoveel product betekenen, of drie keer zoveel onderhoud voor over een jaar.

Wat ik wel geloof is de richting. Bij ons zie ik hetzelfde patroon, alleen niet in code. In hoeveel voorstellen we kunnen maken, hoe snel een intake wordt omgezet in een werkende demo, hoeveel klanten een projectleider tegelijk kan dragen zonder dat het gaat rammelen. Dat is bij ons ergens tussen de anderhalf en twee keer gegaan in een jaar.

En dat gegeven uit de intro over engineers die alleen nog naar de code kijken als die op het punt staat gedeployed te worden: dat is precies het punt waar ik nerveus van word. Niet omdat het onmogelijk is, maar omdat het staat of valt met de controle die je eromheen zet. Wie dat overslaat, krijgt geen zelfrijdend bedrijf maar een bedrijf zonder stuur.

Ze zeggen hun eigen softwarecontracten op

Dit vond ik het meest verrassende stukje van het interview. Replit heeft een aantal van zijn eigen software-abonnementen opgezegd. De meeste analytics-leveranciers zijn vervangen door tools die medewerkers zelf hebben gebouwd. Masad wilde geen namen noemen, hij zei dat hij zich rot voelde voor die bedrijven.

Een deel van de SaaS-markt bestaat uit producten die eigenlijk een dashboard, een database en wat logica zijn. Precies het soort ding dat een agent in een middag in elkaar zet. Voor de leverancier van een beperkt product is dat vervelend nieuws. Voor de leverancier van iets met echte diepte, integraties, compliance en jaren aan randgevallen, verandert er voorlopig weinig.

De verleiding is nu om alles zelf te gaan bouwen. Doe dat niet. Ik heb inmiddels genoeg zelfgebouwde interne tools gezien die na drie maanden niemand meer durft aan te raken omdat de bouwer op vakantie is. Bouw zelf wat specifiek is voor jouw manier van werken. Koop wat een markt al beter voor je heeft opgelost.

Wij kijken bij onze partnership klanten altijd naar alles wat er al gebouwd is (of gebouwd gaat worden) en maken samen keuzes welke we in productie gaan nemen. Niets meer zonde dan een prachtig systeem dat alleen op de computer van Ilse draait.

Is de CEO nog nodig?

Masads managementfilosofie is dat een CEO in de kern een veredelde router is. Daar bedoelt hij mee dat hij informatie ontvangt, beslist waar die naartoe moet en het doorstuurt. En dat routeren, vindt hij, hoort grotendeels geautomatiseerd te worden. Vandaar de interne bot die hij het brein van het bedrijf noemt.

Ik snap het en ik herken het deels. Een flink deel van mijn week bestaat inderdaad uit doorsturen, samenvatten, context van A naar B verplaatsen. Dat is precies het werk waar een goed ingerichte agent op je interne kennis verbluffend goed in is. Wij hebben daar stappen in gezet en het scheelt me makkelijk een halve dag per week.

Maar het model klopt niet helemaal. Wat een oprichter doet is niet alleen informatie routeren, het is beslissen welke informatie er überhaupt toe doet. Een router kiest de snelste weg. Een ondernemer kiest de bestemming. En dan is er nog het deel dat niemand in een systeem krijgt: iemand die twijfelt over zijn rol, een klant die belt omdat het even niet lekker loopt, een teamlid dat na een moeilijke maand weer moet weten waarom we dit doen.

Masad noemt zijn eigen gevoelens hierover gemengd. Hij heeft vijftien jaar besteed aan het makkelijker maken van leren programmeren en zegt nu tegen mensen dat ze er niet aan moeten beginnen. Als ondernemer, zegt hij, moet je eerlijk zijn tegen jezelf, anders gaat het bedrijf dood.

Wij zijn nu met tien, en dat is een keuze

Bij NinA doen we met tien mensen werk waar we anderhalf jaar geleden zestien of zeventien mensen voor nodig hadden gehad. En toch nemen we nog steeds mensen aan. Dat lijkt tegenstrijdig, maar het is precies de reden waarom het werkt.

De winst zit bij ons niet in het schrappen van functies. Die zit in het schrappen van werk binnen functies. Verslagen uitwerken, offertes samenstellen uit eerdere offertes, onderzoek naar een prospect, eerste versies van documentatie, de standaardvragen die dagelijks binnenkomen. Bij elkaar was dat een enorm deel van de week. Nu ligt dat grotendeels bij systemen en houden mensen tijd over voor de dingen waar ze goed in zijn en die daadwerkelijk geld opleveren.

Het gevolg is dat een nieuwe collega bij ons nu sneller productief is dan vroeger, en meer aankan. Dus wordt aannemen aantrekkelijker, niet minder aantrekkelijk. Elke nieuwe persoon draagt meer omzet. Dat is de rekensom die volgens mij bij veel bedrijven de verkeerde kant op wordt gemaakt: men ziet efficiëntie en denkt aan besparen, terwijl je met dezelfde efficiëntie ook harder kunt groeien.

Masad is hier zelf niet naïef over. Gevraagd naar banen zei hij dat er per saldo meer banen komen en meer bedrijven, maar dat bedrijven kleiner worden en dat er ontslagen vallen, honderd procent zeker. En hij noemde het wreed om tegen mensen van in de vijftig te zeggen dat ze zich maar moeten omscholen, een probleem dat hij bij de overheid legt en waarvan hij vindt dat die er niet over nadenkt. Dat is een eerlijker antwoord dan ik van de meeste CEO’s hoor.

Wat ik zou doen met een bedrijf van tien tot vijftig man

Drie dingen, in deze volgorde.

1. Meet eerst wat je output per persoon eigenlijk is. Replit kon die verdrievoudiging alleen claimen omdat ze een getal hadden om mee te beginnen. De meeste bedrijven die ik spreek hebben dat niet. Kies één maat die er voor jou toe doet, offertes per week, tickets per medewerker, projecten per maand, en meet die drie maanden lang. Zonder nulmeting weet je straks niet of je iets hebt bereikt of alleen iets hebt aangeschaft.

2. Automatiseer het routeren voordat je het werk automatiseert. Het doorgeven, samenvatten en opzoeken van interne informatie is minder spannend dan een agent die je product bouwt, maar het is sneller klaar, breekt minder en levert direct tijd op. Bij ons was dat de eerste stap die echt iets deed.

3. Zet je besparing om in capaciteit, niet in ontslag. Als je met tien mensen ineens het werk van vijftien aankunt, kun je vijf mensen laten gaan of anderhalf keer zoveel klanten bedienen. De eerste optie levert eenmalig winst op. De tweede bouwt een bedrijf. En je houdt de mensen die weten hoe alles werkt, wat je nodig hebt zodra er iets misgaat. En er gaat iets mis.

En dan verdwijnt de app zelf

Tot slot een voorspelling die me is bijgebleven. Masad kreeg de stelling voorgelegd dat over drie jaar de helft van de software op je computer bestaat uit apps die je zelf hebt gemaakt. Hij ging verder: over drie jaar gebruiken we minder apps en meer agents, en die agents gebruiken de apps namens ons.

Besef even wat hij daar zegt. De baas van een bedrijf dat je helpt apps te bouwen, denkt dat de app een tussenstap is die agents straks overslaan. Hij ondermijnt daarmee zijn eigen businessmodel en zegt het gewoon hardop. Ondertussen komen er agents met betaalpassen die onderling transacties doen terwijl wij niet kijken.

Of dat over drie jaar zo is, weet ik niet. Chris Pedregal van Granola zei op dezelfde podcast dat we pas vijf procent in deze verandering zitten, en dat voelt eerlijker dan de meeste tijdlijnen die ik voorbij zie komen. Wat ik wel weet, is dat de bedrijven die nu een nulmeting doen en hun routeerwerk opruimen, over drie jaar iets hebben om op verder te bouwen. De rest begint dan pas.

De rode draad voor mij: de “self-driving” onderneming is een prima gedachte-experiment, maar de praktijk is anders. Je haalt het domme werk weg, je meet wat er overblijft, en dan blijkt dat dezelfde mensen ineens meer aankunnen. Bij ons leidde dat niet tot minder mensen maar tot een tiende collega.

Ik ben benieuwd naar jouw kant van deze rekensom. Als jouw team volgend jaar het werk van anderhalf team aankan, wat doe je dan: krimpen of groeien? En waar hangt dat bij jou vanaf?

Laat het me weten of kijk direct eens naar ons AI Partnership programma hoe wij organisaties hierin begeleiden: https://www.nina-ai.nl/ai-partnership

Tot de volgende,

Olaf Lemmens

Founder NinA AI Agency